dr. Sigurður
Gylfi
Magnússon
05.60.87-030
Kviksögur, hneykslismál og réttarhöld
Heimasími: 562-2908
Vinnusími í ReykjavíkurAkademíunni: 562-2989
GSM: 847-1190
Nemendum er heimilt að hafa samband á hvaða tíma sem er
Netfang: sigm@akademia.is
Heimasíða: www.akademia.is/sigm
Dagskrá námskeiðs er að finna á heimasíðu minni í kvínni: Námskeið frá 1995
Afhending gagna ef þörf krefur: Skrifstofa heimspekideildar í Nýja Garði
Staður og stund: Mánudaga: 15:15 17:00 (Á???); miðvikudaga: 8:15 10:00 (Á???)
Vægi námskeiðsins: 5 einingar
Nauðsynleg undirstaða: Nemendur verða að hafa lokið a.m.k. 15 eininga námi í H.Í.
Inngangur
Sagnfræðin sem vísindagrein hefur tekið stakkaskiptum á undanförnum áratugum. Tuttugusta öldin var tímabil mikilla breytinga á sviði vísinda og fræða sem komu glögglega fram í störfum sagnfræðinga um allan heim. Íslensk akademía er ung að árum og háskólasamfélagið tók hægfara breytingum hér á landi stærsta hluta tuttugustu aldarinnar eins og lesa má í nýútkomnu riti sem ber heitið Íslenskir sagnfræðingar. Seinna bindi. Viðhorf og rannsóknir. Ritstjórar Loftur Guttormsson, Páll Björnsson, Sigrún Pálsdóttir og Sigurður Gylfi Magnússon (Reykjavík, 2002). Þar kemur skýrt fram hve mikill munur er milli kynslóða hvað varðar viðhorf og efnistök sagnfræðinga, ólík aðferðafræði, hugmyndafræði og annað sem viðkemur faginu. Síðustu tveir til þrír áratugir tuttugustu aldar voru einkar afdrifaríkir fyrir þróun fræðigreinarinnar hér á landi enda varð hún þá fyrst sérstök kennslugrein í Háskóla Íslands. Alþjóðlegir straumar tóku að hafa mikil áhrif á rannsóknir íslenska fræðimanna sem kom meðal annars fram í vexti hag- og félagssögurannsókna. Undir lok aldarinnar gekk fræðigreinin enn í gegnum heilmikla endurnýjun sem birtist helst í því að fyrri aðferðir og viðfangsefni voru tekin til gagngerrar endurskoðunnar með afleiðingum sem enn er ekki séð fyrir endann á.
Sagnfræðingar starfa nú á mjög áhugaverðum tímum þar sem fyrri gildi og hugmyndir eru í sífelldri endurskoðun og ljóst er að fræðasamfélagið getur haft mikil áhrif á hvernig komandi kynslóðir hugsi og skilji sagnfræðina sem fræðigrein, fortíðina sem viðfangsefni og heimildir sem endurvarp þess sem er liðið. Yngsta kynslóð fræðafólks, sagnfræðinemar jafnt sem fullnuma fræðimenn, bíður því verðugt verkefni; að móta skilning okkar á fortíðinni og velja þær leiðir sem bestar eru að henni (ef þær þá eru til). Hér er því glímt við sjálfan grundvöll sagnfræðinnar.
Hugmyndin með þessu námskeiði er einkum sú að fá nemendur til að hugsa um fræðigreinina á gagnrýninn hátt, að velta fyrir sér þýðingu þess að hún sé í mótun og að þeir geti með hugmyndarflugi og tilfinningu haft áhrif á hvernig við hugsum um framvindu sögunnar. Með því að setja sig í þannig stellingar gefst okkur öllum færi á, ef vel tekst til, að brjóta blað í eigin þroska. Þá er líka tilgangi námskeiðsins náð. Vonir standa til að námskeiðið geti orðið nemendum og kennara veganesti í framtíðarumfjöllun um sagnfræðina og hugvísindi á nýrri öld.
Meginmarkmið
Þessu námskeiði er ætlað að þroska nemendur og kennara á þremur sviðum: Í fyrsta lagi verður lögð áhersla á að meta stöðu sagnfræðinnar í upphafi nýrrar aldar. Í því sambandi verður lesin stutt og meðfærileg bók um helstu aðferðafræðilegu áherslur sem átt hafa sér stað á tuttugustu öldinni. Vonir standa til að nemendur fái færi á að átta sig á sinni eigin stöðu í fræðunum og velja sér þær brautir sem þeir vilja helst fylgja; hvaða hugmyndafræðilegu nálganir henti hverjum og einum.
Í öðru lagi verður lögð áhersla á hóplestur allra nemenda á nokkrum vel völdum bókum sem eiga það sameiginlegt að fjalla á einn eða annan hátt um kviksögur, hneykslismál og réttarhöld, eða önnur skyld efni. Lesefnið er einnig valið vegna þess að það er talið skemmtilegt og líklegt til að kveikja hugmyndir hjá nemendum um efnistök og rannsóknarsvið á eigin ferli. Markmiðið með þessum þætti námsins er að þroska rökræður milli manna og lögð verður áhersla á að hver nemandi taki virkan þátt í umræðu dagsins. Það er ófrávíkjanlegt skilyrði að koma að fullu undirbúin fyrir hvern dag (sjá leiðbeiningar aftast).
Í þriðja lagi verður nemendum gefin kostur á að glíma sjálfstætt við eina rannsókn þar sem reynir á hæfileika þeirra til að greina aðalatriðin frá aukaatriðunum og fjalla á gagnrýninn hátt um viðfangsefni rannsóknarinnar. Þannig verður hver nemandi gerður ábyrgur fyrir sagnrýni á einni bók sem valin verður í samráði við kennara. Í sagnrýni felst að lesa tiltekið verk á gagnrýninn hátt, gefa greinargott yfirlit yfir efni þess, aðferðir, heimildanotkun og röksemdafærslu og tengja það almennri fræðilegri umræðu. Nemendum er ætlað að flytja framsögu um efni sagnrýnisins. Þeim er ætlað að skila greinargerð til kennara ekki síðar en einni viku áður en framsagan er á dagskrá. Sagnrýni nemenda mun verða komið fyrir í Þjóðarbókhlöðu á þriðju hæð í sérstöku hólfi sem merkt verður námskeiðinu, þannig að allir nemendur fái tækifæri til að kynna sér það áður en framsagan fer fram. Ljósritun þess mun því vera á ábyrgð nemenda sjálfra og reiknað er með að þremur eintökum verið komið fyrir í Þjóðarbókhlöðu. Á þennan hátt munu allir fá tækifæri til að kynna sér efni sagnrýnisins fyrirfram og spyrja framsögumann út í efni þess. Þetta er afar þýðingarmikill þáttur í námskeiðinu og liður í þeirri viðleitni að fá nemendur til að taka beinan þátt í umræðunni. Hafa ber í huga að hér er ekki um beina endursögn að ræða á efni bókanna heldur samdrykkju fræðilegs efnis. Framsögumönnum er til dæmis ætlað að varpa fram spurningum eða álitamálum sem hópnum öllum er ætlað að glíma við. Hér mun því reyna á mat fólks á einstökum þáttum hinnar sagnfræðilegu greiningar (vinnu) og öðru sem tengist fræðigreininni (sjá leiðbeiningar aftast).
Í þessu námskeiði munu nemendur ekki vinna hefðbundna ritgerð heldur verður fjórði liður námskeiðsins fólginn í gerð bókar sem birt verður í vefritinu Kistunni (sjá www.kistan.is). Hér er gert ráð fyrir að nokkrir (tveir til þrír nemendur) vinni saman að hinum svonefndu ítardómum sem tengist viðfangsefni námskeiðsins og bókunum sem verða sagnrýnd. Við munum einbeita okkur að nokkrum efnisþáttum sem hóparnir munu glíma við en þó verður aðaláherslan á bækurnar sem nemendur hafa sagnrýnt í námskeiðinu. Hugmyndin er að bera saman efnistök nokkurra bóka og fjalla um viðfangsefni þeirra í stærra samhengi (sjá leiðbeiningar aftast). Mjög þýðingarmikið er þegar unnið er með efni fyrir netið að gera ráð fyrir myndefni og jafnvel hljóðum ef því er að skipta. Samvinna tveggja eða þriggja ætti sömuleiðis að hvetja til þess að nemendur noti hugmyndaflugið og leiti leiða við að koma efninu á framfæri á sem skilmerkilegastan hátt.
Öll þessi vinna miðar að því að gefa nemendum tækifæri á að tjá sig um þau viðfangsefni sagnfræðinnar sem þau telja mikilvæg og gera tilraun til að tengja þá umræðu við verkefni námskeiðsins. Hér verður áherslan lögð á að kanna hvaða aðferðir dugi best þegar fjallað er um jafn óvenjuleg efni og kviksögur, hneykslismál og réttarhöld. Sömuleiðis verður lögð áhersla á að kanna hvernig best sé að rannsaka slík mál og önnur skyld. Útgáfa þessa efnis á Kistunni mun gera það að verkum að nemendur fá tækifæri til að taka mikilvægt skref frá skólaritgerð yfir í útgefið efni sem er í raun stórt stökk og mun stærra en margir ætla í fyrstu.
Kennsluhættir
Kennsla fer fram í formi fyrirlestra og umræðutíma með jöfnu millibili allt misserið. Fyrirlestrarnir munu fjalla um ákveðnar lykilhugmyndir sem nemendur munu síðan vinna út frá í næstu tímum (vikum). Megináhersla verður lögð á virka þátttöku nemenda í tímunum. Þess er vænst að nemendur komi undirbúnir undir hvern tíma og miðli hverjum öðrum af þekkingu sinni eins og kostur er. Þá munu nemendur fá tækifæri, eins og áður sagði, til að kynna ákveðnar rannsóknir erlendra fræðimanna og halda tölu um niðurstöðu sína. Hér er þýðingarmikið að nemendur geri tilraun til að laða aðra nemendur inn í framsögu sína með því að varpa fram almennum spurningum sem þeir telja mikilvægar fyrir hópinn að glíma við.
Segja má að það muni verða hlutverk nemenda að halda tímunum gangandi með framlögum sínum. Umræðan milli nemenda og kennara mun yfirskyggja alla fyrirlestra og lögð er áhersla á að fara yfir ákveðinn fjölda rannsókna, ræða efnistök, aðferðir, heimildanotkun og gagnrýna um leið aðferðir höfunda. Allt er þetta gert með það í huga að safna megi saman í aðferðafræðilegan sjóð um sagnfræðina. Nemendur þurfa að kaupa nokkrar bækur sem allir munu lesa og ræða í sameiningu. Þær bækur sem nemendum er ætlað að fjalla um sjálfstætt er að finna í Landsbókasafni Íslands Háskólabókasafni og hafa verið teknar frá fyrir námskeiðið.
Loks verður prófað í áfanganum á þann hátt að nemendur munu fá próf heim með sér í lok námskeiðsins og svara því á einni viku. Þar mun verða lögð áhersla á lesefni og umræðu liðins vetrar (sjá leiðbeiningar aftast). Eins og sést af tilhögun námskeiðsins byggir það mikið á vinnu nemenda og framlagi þeirra í tímum. Af þessum sökum er gert ráð fyrir í það minnsta 85% mætingu.
Námsmat
Vægi einstakra þátta námskeiðsins verða sem hér segir:
1. Sagnrýni (útdráttur 20% og framsaga 20%) um efni einrar tiltekinnar bókar, 10 bls. (30%).
2. Greinaskrif fyrir Kistuna, vefrit um hugvísindi verður (30%).
3. Heimapróf (30%).
Lesefni
Hafa ber í huga að nemendum er ætlað að kaupa eftirtaldar bækur en
þær verða líka eina sameiginlega lesning námskeiðsins. Til dæmis verður
ekki stuðst við einstakar fræðigreinar heldur eingöngu keyptar bækur (á
þessu er reyndar ein undantekning). Bækurnar sem nemendur þurfa að kaupa eru
eftirtaldar og fást þær allar í Bóksölu stúdenta:
o Norman J. Wilson, History in Crisis? Recent Directions in Historiography
(New Jersey, 1999).
o Carlo Ginzburg, Davíð Ólafsson og Sigurður Gylfi Magnússon, Molar og
mygla. Um einsögu og glataðan tíma. Atvik 5. Ritstjórar Ólafur Rastrick
og Valdimar Tr. Hafstein (Reykjavík, 2000).
o Natalie Zemon Davis, The Return of Martin Guerre (Cambridge,
Mass., 1983).
o Luise White, Speaking with Vampires. Rumor and History in Colonial Africa
(California, 2000).
o Alain Corbin, The Village of Cannibals. Race and Murder in France,
1870. Translated by Arthur Goldhammer (Cambridge, Mass., 1992).
o Angus McLaren, A Prescription for Murder. The Victorian Serial
Killings of Dr. Thomas Neill Cream (Chicago, 1993).
o Earl Lewis and Heidi Ardizzone, Love on Trial. An American Scandal in Black
and White (New York, 2001).
Ég geri mér grein fyrir því að hér er um nokkurn fjölda bóka að ræða
en ef til vill geta nemendur mætt hluta af kostnaðinum með því að gefa ættingjum
sínum eitthvað af þeim í jólagjöf í lok árs eða óskað eftir þeim sjálf
af sama tilefni! Eitt er víst að flestar þessara bóka eru skemmtilegar
aflestrar og gætu þess vegna komið að notum í öðrum tilgangi en fyrir þetta
námskeið.
Dagskrá vetrarins
Fyrsta vikaInngangur
I. (Mánud. 13. jan.)
Farið verður yfir ýmsar gagnlegar upplýsingar um námskeiðið, uppbyggingu þess og vinnutilhögun. Rætt verður um efnistök og lagður grunnur að fræðilegri umræðu í námskeiðinu. Fjallað verður rækilega um lesefnið og gefin skýring á hvers vegna einstakar bækur verða notaðar. Dæmi um spurningar sem leitað verður svara við eru: Hvernig á að lesa sagnfræðirit? Eftir hverju þarf að taka og hverju má sleppa? Hvernig á að lesa sagnfræðirannsóknir með gagnrýnu hugarfari?
Staða sagnfræðinnar í heiminum
II. (Miðvikud. 15. jan.)
Hafist verður handa við lestur á bókinni History in Crisis? og byrjað á því að ræða hvernig sagnfræðin þróaðist á tuttugustu öld, það er fram yfir miðja síðustu öld. Bent er á frábæra bók um sama efni sem gefin er upp í ítarefninu, nefnilega That Noble Dream eftir Peter Novick, en hún vakti heimsathygli á sínum tíma. Mikilvægt er fyrir nemendur að gera tilraun til að fylgjast með ítarefni eins og kostur er, ef til vill að stoppa á bókasafninu og fletta þeim bókum sem bent er á (það er ef þær eru til í safninu!). Það er ekki ætlast til þess að nemendur lesi verk sem vísað er til í ítarefni en þau gætu hjálpað þeim við almennan undirbúning undir tíma. Markmið þessarar kennslustundar er að nemendur öðlist góðan skilning á samhengi sagnfræðinnar og hvernig hún hefur þróast sem vísindagrein.
Lesefni
Norman J. Wilson, History in Crisis? Recent Directions in Historiography (New Jersey, 1999), bls. 1-90.
Ítarefni
Peter Novick, That Noble Dream. The "Objectivity Question" and American Historical Profession (London, 1988).
- Keith Windschuttle, The Killing of History. How Literary Critics and Social Theorists are Murdering Our Past (San Francisco, 1996).
Lutz Niethammer, Posthistorie. Has History Come to an End? Translated by Patrick Camiller (New York, 1994).
Keith Jenkins, On 'What is History?' From Carr and Elton to Rorty and White (London, 1995).
John Tosh, The Pursuit of History. Aims, Methods & Directions in the Study of Modern History. 2. edition (London, 1991).
Georg G. Iggers, Historiography in the Twentieth Century. From Scientific Objectivity to the Postmodern Challenge (Wesleyan University Press, 1997).
Miles Fairburn, Social History. Problems, Strategies and Methods (London, 1999).
Önnur vika
Sagnfræði í deiglu
I. (Mánud. 20. jan.)
Gerð verður grein fyrir hugmyndum um þróun sagnfræðinnar og hvernig hún hefur smám saman breyst og eflst, skapað sér sjálfstæði og tekið síðan saman við ýmsar aðrar greinar í hug- og félagsvísindunum. Í þessum áfanga námskeiðsins verður leitast við að leiða nemendur að þeim tímapunkti þegar póstmódernisminn fer að láta að sér kveða, undir lok tuttugustu aldar og hvaða merkingu þær hræringar hafa fyrir sagnfræðina. Vakin er athygli á nýlegum aðferða- og hugmyndafræðilegum verkum sem vísað er til í ítarefni. Þessar rannsóknir eru margar hverjar afar áhugaverðar og eins og sjá má af nöfnum bókanna þá skipta höfundar þeirra sér niður í flokka hvað varðar afstöðuna til hinna nýju viðhorfa.
Lesefni
Norman J. Wilson, History in Crisis? Recent Directions in Historiography (New Jersey, 1999), bls. 91-140.
Framsaga nemenda
Eunice Lipton, Alias Olympia. A Womans Search for Manets Notorious Model and Her Own Desire (New York, 1992).
Ítarefni
Patrick Fuery and Nick Mansfield, Cultural Studies and the New Humanities. Concepts and Controversies (Melbourne, 1997).
Richard J. Evans, In Defense of History (New York, 1999).
Robert F. Berkhofer, Jr., Beyond the Great Story. History as Text and Discourse (Cambridge, Mass., 1995).
Roger Chartier, On the Edge of the Cliff. History, Language, and Practices. Translated by Lydia G. Cochrane (Baltimore, 1997).
Nú-fræði sagnfræðin í samtímanum
II. (Miðvikud. 22. jan.)
Í þessum tíma verður haldið áfram með umfjöllunina um stöðu sagnfræðinnar og nemendur beðnir um að hugleiða hvernig þeir vilja sjá fræðin þróast í framtíðinni. Það er mikilvægt fyrir umræðu sagnfræðinga að leiða huga að því hvers konar fræðigrein við viljum tilheyra og hvaða áhrif við teljum að hún geti haft. Einföld atriði eins og mikið flæði upplýsinga á eftir að hafa áhrif á hvernig við nálgumst viðfangsefni okkar í framtíðinni og það er hollt fyrir greinina að hugleiða þá stöðu. Bókin sem er til umræðu gefur örlitla vísbendingu um hvert fagið stefnir, en ekki eru allir á eitt sáttir um þær leiðir sem þar eru kynntar. Carlo Ginzburg hefur haft mikil áhrif á samtíð sína og hér fáum við tækifæri til að kynnast einsögunni og helstu einkennum hennar.
Lesefni
Carlo Ginzburg, Davíð Ólafsson og Sigurður Gylfi Magnússon, Molar og mygla. Um einsögu og glataðan tíma. Atvik 5. Ritstjórar Ólafur Rastrick og Valdimar Tr. Hafstein (Reykjavík, 2000). Grein Ginzburg lesin. Nemendur eru hvattir til að kynna sér fleiri rit Ginzburg.
Framsaga nemenda
Natalie Zemon Davis, Fiction in the Archives. Pardon Tales and Their Tellers in Sixteenth-Century France (Stanford, 1987).
Ítarefni
Sigurður Gylfi Magnússon, Félagssagan fyrr og nú." Einsagan ólíkar leiðir. Ritstjórar Erla Hulda Halldórsdóttir og Sigurður Gylfi Magnússon (Reykjavík, 1998), bls. 17-50.
Alf Lüdtke, Introduction. What is the History of Everyday Life and Who are Its Practitioners?" The History of Everyday Life. Reconstructing Historical Experiences and Ways of Life. Edited by Alf Lüdtke. Translated by William Templer (Princeton, New Jersey, Princeton University Press, 1995), bls. 3-40.
Dorothee Wierling, The History of Everyday Life and Gender Relations: On Historical and Historiographical Relationships." The History of Everyday Life, bls. 149-168.
Geoff Eley, Labor History, Social History, Alltagsgeschichte: Experience, Culture, and the Politics of the Everyday a New Direction for German Social History?" Journal of Modern History 61 (1989), bls. 297-343.
David Harvey, The Condition of Postmodernity. An Enquiry into the Orgins of Cultural Change (Blackwell, 1990).
Hans Bertens, The Idea of the Postmodern (Routledge, 1995).
Athugasemd
Fundur nemenda og kennara verður haldinn í þessari viku eftir nánara samkomulagi. Hugmyndin er að kennarinn fái tækifæri til að hitta alla nemendurna einslega og leggja drög að vinnu vetrarins, fyrir hvern og einn. Á þessum fundi munu nemendur velja bækur og persónulega heimild sem þeim er ætlað að sagnrýna og hefja undirbúning undir ritgerðarsmíð. Mikilvægt er að nemendur komist af stað í námskeiðinu þar sem reiknað er með að þeir ljúki öllum verkefnum fyrir námskeiðslok. Á sama fundi mun þeim einnig verða gerð grein fyrir með hvaða nemendum þeir komi til með að vinna að lokaverkefninu fyrir Kistuna. Sú vinna verður sömuleiðis að fara af stað sem allra fyrst.
Þriðja vika
Íslensk sagnfræði í smásjá ungs sagnfræðings
I. (Mánud. 27. jan.)
Hér verður hugað að hræringum innan íslenskrar sagnfræði á síðasta áratug. Það er ungur sagnfræðingur, Davíð Ólafsson, sem beinir sjónum sínum fyrst að umræðu um póstmódernisma á síðustu árum og spáir í hvort einsagan sé hluti af þeirri orðræðu. Davíð er einn af þeim sem tekið hafa þátt í að móta hinn svonefnda íslenska einsöguskóla ásamt nokkrum hópi ungra sagnfræðinga.
Lesefni
Carlo Ginzburg, Davíð Ólafsson og Sigurður Gylfi Magnússon, Molar og mygla. Um einsögu og glataðan tíma. Atvik 5. Ritstjórar Ólafur Rastrick og Valdimar Tr. Hafstein (Reykjavík, 2000). Grein Davíðs Ólafssonar lesin. Hann kemur í tímann og ræðir verk sín og hugmyndir.
Framsaga nemenda
Edward Berenson, The Trial of Madame Caillaux (California, University of California Press, 1992).
Ítarefni
Benda má á grein sem Edward Berenson skrifaði árið 1988: The Politics of Divorce in France of the Belle Epoque: The Case of Joseph and Henrietta Caillaux." American Historical Review 93 (1988), bls. 31-55.
Nýjar hugmyndir í sambandi við einsöguna og viðbrögð við þeim
II. (Miðvikud. 29. jan.)
Áfram verður haldið með umfjöllun um einsöguna. Nú er til umfjöllunar nýjar hugmyndir Sigurðar Gylfa sem kynntar hafa verið á síðustu árum. Þessar hugmyndir eru umdeildar og menn á borð við Loft Guttormsson hafa hvatt sér hljóðs til að ræða efni þeirra á gagnrýnin hátt. Einnig verður farið yfir svargrein Sigurðar Gylfa sem birtist í Skírni haustið 2002. Búast má við að þessi umræða muni halda áfram og því er gott fyrir nemendur að kynna sér helstu hugmyndir sem þarna koma fram.
Lesefni:
Carlo Ginzburg, Davíð Ólafsson og Sigurður Gylfi Magnússon, Molar og mygla. Um einsögu og glataðan tíma. Atvik 5. Ritstjórar Ólafur Rastrick og Valdimar Tr. Hafstein (Reykjavík, 2000). Grein Sigurðar Gylfa lesin auk eftirtaldra greina:
Loftur Guttormsson, Stórt og smátt í sagnfræði. Athugasemdir í tilefni af einsöguskrifum Sigurðar Gylfa Magnússonar sagnfræðings." Skírnir, 175 (haust 2001), bls. 452-471.
Sigurður Gylfi Magnússon, Fanggæsla vanans. Til varnar sagnfræði. Fyrri grein." Skírnir 176 (haust 2002).
Framsaga nemenda
Judith C. Brown, Immodest Acts. The Life of a Lesbian Nun in Renaissance Italy (New York, 1986).
Ítarefni:
Edward Muir, Introduction: Observing Trifles." Microhistory & the Lost People of Europe. Edited by Edward Muir and Guido Ruggiero. Translated by Eren Branch (Baltimore, 1991), bls. vii-xxviii.
John Martin, Review Essay: Journeys to the World of the Dead: The Work of Carlo Ginzburg." Journal of Social History 25 (Spring 1992), bls. 613-626.
Edward Muir, Reviews: Clues, Myths, and the Historical Method. By Carlo Ginzburg." Journal of Social History 25 (Fall 1991), bls. 123-125.
Ingar Kaldal, Alltagsgeschichte og mikrohistorie. Skriftserie fra Historisk institutt 2 (Trondheim, 1994).
Fjórða vika
Forskrift að morði
I. (Mánud. 3. feb.)
Eitt af þeim efnum sem sagnfræðingar hafa glímt við á undanförnum áratugum er glæpir og afleiðingar þeirra fyrir einstaklinga og samfélög. Sagnfræðingar fjölluðu gjarnan um glæpi á hefðbundin hátt þeirra sem hafa unnið með félagssögulegar aðferðir. Þar er áherslan mest á að flokka glæpina niður og fjalla um hverja kví sérstaklega með það í huga að greina eðli þeirra og umfang (sjá til dæmis bók Gísla Ág. Gunnlaugssonar: Því dæmist rétt að vera. Afbrot, refsingar og íslenskt samfélag á síðari hluta 19. aldar. Ritsafn Sagnfræðistofnunar 28 (Reykjavík, 1991)). Á seinni árum hafa fræðimenn farið að beina sjónum sínum sérstaklega að einstökum málum að hætti einsögumanna og reynt að greina sértæka drætti þeirra mála sem tekin eru fyrir og gera þeim skil á eigin forsendum og í samhengi þeirra aðstæðna sem um ræðir.
Dr. Thomas Neill Cream var læknir og raðmorðingi sem stundaði vísindi sín og áhugamál í Bretlandi og í Norður-Ameríku á síðari hluta nítjándu aldar. Án tillits til fræðilegra áherslna mætti ætla að læknir sem hataði konur, og þá sérstaklega vændiskonur sem þurftu á fóstureyðingu að halda, væri kjörefni sagnfræðinga hvar í sveit sem þeir væru settir. Höfundur bókarinnar A Prescription for Murder, Angus McLaren, er í það minnsta þeirrar skoðunar en hann bætir því þó við að ...alvöru félagssögufræðingar sem hafa lagt stund á rannsóknir á sögu glæpa til þess að svara stórum" spurningum í sambandi við breytingar í efnahagsskerfi þjóða, sneiði hjá slíkum rannsóknarefnum og líta á þau sem barnalega áherslu á einstaklingsbundið ofbeldi." Við munum ræða þýðingu þessarar staðhæfingar í tímanum og fara rækilega í gegnum bók höfundar sem er fyrsta flokks verk.
Lesefni
Angus McLaren, A Prescription for Murder. The Victorian Serial Killings of Dr. Thomas Neill Cream (Chicago, 1993). - Lesnir verða inngangskaflinn og kaflar 1-3 (frá bls. xi-xv og 3-21).
Framsaga nemenda
Harold J. Cook, The Trials of An Ordinary Doctor: Joannes Croenevelt
Seventeenth-Century London (Baltimore, 1994).
Ítarefni
Patricia Cline Cohen, The Mystery of Helen Jewett: Romantic Fiction and the Eroticization of Violence." Legal Studies Forum 17 (1993), bls. 133-145.
Patricia Cline Cohen, The Helen Jewett Murder: Violence, Gender, and Sexual Licentiousness in Antebellum America." National Women's Studies Association Journal 2 (Summer 1990), bls. 374-389.
Patricia Cline Cohen, Unregulated Youth: Masculinity and Murder in the 1830s City." Radical History Review 52 (Winter 1992), bls. 33-52.
Patricia Cline Cohen, Ministerial Misdeeds: The Onderdonk Trial and Sexual Harassment in the 1840s." Journal of Women's History 7 (Fall 1995), bls. 34-57.
Forskrift að morði framhald
II. (Miðvikud. 5. feb.)
Í fyrri hluta bókarinnar Forskrift að morði ræðir höfundur um umgjörð verksins en í þessum tíma munum við meðal annars ræða framgang lögreglunnar, stöðu grunaðra manna og hvaða tökum þeir hafi verið teknir fyrr á tímum og síðan réttarhöldin sjálf. Við reynum að nálgast efnið sagnfræðilega meðal annars með það í huga að velta fyrir okkur hvers konar vitnisburð sagnfræðingar fá upp í hendurnar þegar þeir vinna með efni af þessu tagi. Mikilvægt er að horfa sérstaklega á myndirnar í bókinni og velta fyrir sér merkingu þeirra en þær er að finna á eftir blaðsíðu 60.
Lesefni
Angus McLaren, A Prescription for Murder. The Victorian Serial Killings of Dr. Thomas Neill Cream (Chicago, 1993). Lesnir verða kaflar 3-6 (frá bls. 22-60 og myndir að auki).
Framsaga nemenda
Carlo M. Cipolla, Faith Reason, and the Plague in Seventeenth-Century Tuscany (New York, 1979).
Fimmta vika
Forskrift að morði efnisþættir
I. (Mánud. 10. feb.).
Í síðari hluta bókarinnar fer höfundur í efnisatriði málsins. Áður hafa verið tekin til umfjöllunar þau atvik og aðstæður sem skópu mál dr. Creams. Óhætt er að segja að í síðari hluta verksins sé snert á mörgu því áhugaverðasta sem einkennir mannlíf á Vesturlöndum í lok nítjándu aldar eins og stöðu læknavísindanna, breytta stöðu kvenna í þéttbýlissamfélaginu, mikilvægi löggjafarvaldsins og veika stöðu réttarkerfisins sem oft fylgdi fordómafullri leiðsögn þjóna réttvísinnar. Ekki má gleyma hugmyndum manna um ætlaða yfirburði hvíta kynstofnsins og karla sem bitnaði á minnihlutahópum og konum með margvíslegu móti. Umfjöllun McLaren er mjög efnismikil og því er brýnt að nemendur leggi sig sérstaklega fram við að átta sig á rökum hans. Hér verða konur mikið í sviðsljósinu og hvernig ýmsar framfarir" á sviði menningar og lista hafði áhrif á stöðu þeirra í lífinu.
Lesefni
Angus McLaren, A Prescription for Murder. The Victorian Serial Killings of Dr. Thomas Neill Cream (Chicago, 1993). Lesnir verða kaflar 6-10 (bls. 61-104).
Framsaga nemenda
Idanna Pucci, The Trials of Maria Barbella. The True Story of a 19th-Century Crime of Passion (New York, Vintage Books, 1997).
Konur, úrhrök og löggan
II. (Miðvikud. 12. feb.)
Hér gerir höfundur tilraun til að skýra áhugaverða þætti sem tengjast máli dr. Creams eins og hvernig viðhorfi ráðamanna var háttað til hinna svonefndu úrhraka samfélagsins sem og kvenna og hvaða stöðu persónulegt líf fólks hafði á þessum tíma. Fjallað er um hvernig óprúttnir einstaklingar nýttu sér viðkvæma stöðu kvenna sem reyndu að stjórna kynlífi sínu, hamslausra millistéttarkarla sem fengu aldrei nóg af kynlífi utan hjónabands og á hvern hátt lögreglan tók á vandamálum sem upp komu í þessu sambandi. Enn á ný er mikilvægt fyrir nemendur að átta sig á einstökum þáttum röksemdarfærslunnar og hvernig hún heldur bókinni saman.
Lesefni
Angus McLaren, A Prescription for Murder. The Victorian Serial Killings of Dr. Thomas Neill Cream (Chicago, 1993). Lesnir verða kaflar 10-12 og niðurstöðukaflinn ásamt lokaorðunum (bls. 105-146).
Framsaga nemenda
Amy Gilman Srebnick, The Mysterious Death of Mary Rogers. Sex and Culture in
Nineteenth-Century New York (New York, 1995).
Athugasemd
Til greina kemur að hópurinn horfi á mynd um Jack the Ripper ef áhugi er fyrir hendi. Rætt verður um þau mál betur síðar.
Sjötta vika
Martin Guerre snýr aftur
I. (Mánud. 17. feb.)
Á næstu tveimur vikum munum við ræða þekkta sögu úr minni alþýðunnar frönsku, nefnilega söguna af bóndasyninum Martin Guerre og hans fólki. Margir hafa nýtt þessa sögu sem efnivið í verk sín, þar á meðal alþýðan sjálf sem hélt sögunni gangandi með munnmælum mann fram af manni. Á tuttugustu öld var rituð skáldsaga um ævi og örlög þessa fólks, en hún kom út um miðja öldina og bar nafnið The Wife of Martin Guerre og var eftir Janet Lewis. (1941). Hinn þekkti bandaríski sagnfræðingur Natalie Zemon Davis ritaði bók um atburðina sem við munum lesa hér í þessari viku en það gerði hún eftir að hafa verið ráðgefandi aðili við gerð kvikmyndar um mál þessa fólks. Myndina munum við horfa á en fyrst verða teknar til umfjöllunar deilur sem spruttu upp á milli Davis og bandaríska sagnfræðingsins Robert Findlay um eðli þeirrar sagnfræði sem birtist í bók þess fyrrnefnda. Mikilvægt er að gera tilraun til að ræða ólík birtingarform sögunnar eins og þau koma fram í bókinni, í umræðunni og loks í myndinni. Við munum byrja á bókinni og taka fyrir fyrsta hluta hennar í dag.
Lesefni:
Natalie Zemon Davis, The Return of Martin Guerre (Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1983). Lesa inngangskafla og kafla 1-7 (bls. 1-61).
Framsaga nemenda
Carlo Ginzburg, The Cheese and the Worms. The Cosmos of a Sixteenth-Century Miller. Translated by John and Anne Tedeschi (Baltimore, 1980).
Ítarefni:
Dominick LaCapra, The Cheese and the Worms: The Cosmos of a Twentieth-Century Historian." History and Criticism (Cornell University Press, 1985), bls. 45-69.
Microhistory & the Lost People of Europe. Edited by Edward Muir and Guido Ruggiero. Translated by Eren Branch (Baltimore, 1991).
John Martin, Review Essay: Journeys to the World of the Dead: The Work of Carlo Ginzburg." Journal of Social History 25 (Spring 1992), bls. 613-626.
Edward Muir, Reviews: Clues, Myths, and the Historical Method. By Carlo Ginzburg." Journal og Social History 25 (Fall 1991), bls. 123-125.
Martin Guerre framhald
II. (Miðvikud. 19. feb.)
Í þessum tíma ljúkum við bók Davis um Martin Guerre og ræðum sérstaklega hvernig réttarhöldunum vindur fram og hvaða áhrif sögusagnir (kviksögur) hafa á allan málatilbúninginn. Málið er stórmerkilegt fyrir margra hluta sakir og sýnir sautjándu aldar samfélagið í óvenjulegu ljósi. Davis gerir sér mat úr sérstöðu málsins og hvernig það orkaði á fólkið sem þar kom við sögu.
Lesefni:
Natalie Zemon Davis, The Return of Martin Guerre (Cambridge, Mass., 1983). Lesnir verða kaflar 7-12 (bls. 62-125).
Framsaga nemenda
Gary Kates, Monsieur dEon Is a Woman. A Tale of Political Intrigue and Sexual Masquerade (Baltimore, 1995).
Ítarefni:
Robert Darnton, The Great Cat Massacre and Other Episodes in French Cultural History (New York, 1984).
Sjá fræðilega umræðu um verk Darntons:
o Harold Mah, Surpressing the Text: The Metaphysics of Ethnographic History in Dartons Great Cat Massacre." History Workshop Journal 31 (Spring 1991), bls. 1-20.
o James Fernandez, Historians Tell Tales: Of Cartesian Cats and Gallic Cockfights." Journal of Modern History 60 (1988), bls. 113-127.
o Dominick LaCapra, Chartier, Darnton, and the Great Symbol Massacre." Journal of Modern History 60 (1988), bls. 95-112.
o Robert Darnton, The Symbolic Element in History." Journal of Modern History 58 (1986), bls. 218-234.
o Roger Chartier, Text, Symbols, and Frenchness." Journal of Modern History 57 (1985), bls. 682-695.
Sjöunda vika
Hvað merkir saga Martin Guerre? Skiptar skoðanir
I. (Mánud. 24. feb.).
Hvað merkir sagan um Marin Guerre og fjölskyldu hans? Bandaríski sagnfræðingurinn Findlay er ekki sáttur við þá merkingu sem Davis leggur í söguna og það mat sem hún gerir sér úr söguþræðinum. Hér mætast stálin stinn þar sem Davis svarar honum af fullum þunga og við verðum vitni að einni snörpustu ritdeilu sem nútíma sagnfræði hefur kynnst. Þar takast á hefðbundin viðhorf sagnfræðinnar sem Findlay stendur fyrir og mjög framsækin og umdeild viðhorf sem Davis er fulltrúi fyrir en þess má geta að hún var síðar formaður bandaríska sagnfræðingafélagsins og mjög áhrifaríkur sagnfræðingur um allan heim. Ritdeila þeirra er einkar áhugaverð fyrir þær sakir að á næstu árum tókust sagnfræðingar víða um heim að um svipaðar hugmyndir og skiptust mjög í tvær fylkingar. Við munum reyna að draga fram einkenni raka beggja og ræða og bera saman við söguna eins og hún er kynnt í bók Davis.
Lesefni
Robert Findlay, The Refashioning of Martin Guerre." American Historical Review 93 (1988), bls. 553-571.
Natalie Zemon Davis, On The Lame." American Historical Review 93 (1988), bls. 572-603.
Framsaga nemenda
Steven Ozment, Flesh and Spirit. Private Life in Early Modern Germany (New York, 1999).
Ítarefni
Natalie Zemon Davis, Narrative as Knowing. Stories and the Hunger to Know." The Yale Journal of Criticism 5 (1992), bls. 159-163.
Carlo Ginzburg, Proofs and Possibilities: In the Margins of Natalie Zemon Davis' The Return of Martin Guerre." Yearbook of Comparative and General Literature 37 (1988), bls. 114-127.
Jean de Coras, Memorable Decision of the High Court of Toulouse ..." Triquarterly 55 (1982), bls. 86-103.
Myndin af Martin Guerre
II. (Miðvikud. 26. feb.)
Í þessum tíma verður eingöngu um framlög nemenda að ræða en síðar í vikunni stefnum við að því að brjóta upp námskeiðið og horfa saman á myndina um Martin Guerre á veitingahúsi utan skólatíma. Frekari ákvörðun um það verður tekin í samráði við nemendur. Hér er hugmyndin sú að fá tækifæri til að bera saman tvö form, bókina og kvikmyndina og spjalla um hvað vinnst og hvað tapist með framsetningu efnisins innan þessara ramma. Hér gefst því tækifæri til að ræða mikilvægi ólíkrar framsetningar fyrir sagnfræðileg viðfangsefni.
Lesefni
Ekkert en þess í stað tvær framsögur nemenda og kvikmyndasýning utan skólatíma.
Framsaga nemenda
Emmanuel Le Roy Ladurie, The Beggar and the Professor. A Sixteenth-Century Family Saga. Translated by Arthur Goldhammer (Chicago, 1997).
Emmanuel Le Roy Ladurie, Montaillou. The Promised Land of Error. Translated by Barbara Bray (New York, 1979).
Athugasemd 1
Kvikmynd um Martin Guerre sem sýnd verður utan skólatíma. Nánari tilhögun verður tilkynnt síðar eftir samráð nemenda og kennara. Hugmyndin er sú að horfa á myndina saman og greina efni hennar og bera saman við bók og umræðu.
Athugasemd 2
Gert er ráð fyrir að allir skili inn ritdómum sínum í lok sjöundu viku, hvort sem þeir hafa flutt fyrirlestur sinn eða ekki. Ef skilafrestur er ekki haldinn þá kemur það niður á einkunn nemenda.
Áttunda vika
Þorparar og níðingar
I. (Mánud. 3. mars)
Í námskeiðinu höfum við fram að þessu verið að glíma við ýmis konar form kviksagna, hneykslismála og réttarhalda en hér færum við okkur inn á svið atburða þar sem kviksögurnar hafa vægast sagt skelfilegar afleiðingar. Æstur múgurinn tekur til sinna ráða þegar kviksögur fara á kreik um svik heldri manna við málstaðinn. Frakkland er sögusviðið og tíminn er síðari hluti nítjándu aldar eftir að Evrópuþjóðir höfðu gengið í gegnum styrjaldir og væringar í áratugi. Bók Corbin er nokkuð erfið aflestrar þó stutt sé, vegna þess að hún er byggð á flóknum pólitískum málum sem oft eiga sér langa sögu í frönsku þjóðlífi. Hér eru það kviksögurnar og afleiðingar þeirra sem eru í brennidepli.
Lesefni:
Alain Corbin, The Village of Cannibals. Race and Murder in France, 1870. Translated by Arthur Goldhammer (Cambridge, Mass., 1992). Lesnir verða kaflar 1 og 2 (bls. 1-60).
Framsaga nemenda
Florike Egmond and Peter Mason, The Mammoth and the Mouse. Microhistory and Morphology (Baltimore, 1997).
Þorparar og níðingar framhald
II. (Miðvikud. 5. mars)
Corbin heldur áfram með málefni íbúa þorpsins Hautefaye í Frakklandi og sýnir fram á hvernig æstur skríllinn murkaði lífið úr fórnarlambinu og hver viðbrögð manna voru við atburðarásinni. Mikilvægt er að átta sig á þeim öflum sem eru að verki og hvernig þau koma hugmyndum sínum og valdi í framkvæmd. Nítjánda öldin var stórpólitískur tími sem hreyfði við fjölmörgum grunnþáttum mannlífsins og ekki er laust við að hér sé tæpt á einu slíku máli sem sannarlega varpar ljósi á þá þungu undiröldu sem víða var að finna á þessum tíma.
Lesefni:
Alain Corbin, The Village of Cannibals. Race and Murder in France, 1870. Translated by Arthur Goldhammer (Cambridge, Mass., 1992). Lesnir verða kaflar 3 og 4, auk niðurstöðukaflans (bls. 61-119).
Framsaga nemenda
Larry Wolff, Child Abuse in Freud´s Vienna. Postcards from the End of the World (New York, 1988).
Níunda vika
Spjallað við vampírur
I. (Mánud. 10. mars)
Í þessari bók Seaking with Vampires er drepið á mörgum áhugaverðum atriðum sem koma viðfangsefni þessa námskeiðs við. Í þessum tíma munum við einbeita okkur að fræðilegri umfjöllun um kviksögur og merkingu þeirra. Höfundur veltir meðal annars fyrir sér hvernig hægt sé að fjalla um efni af þessu tagi sögulega, en mikil skortur hefur verið á þannig umfjöllun innan sagnfræðinnar. Við munum njóta góðs af umfjöllun bókarinnar The Village of Cannibals en hún var með allra fyrstu rannsóknum á viðfangsefninu í heiminum. Þá gerir höfundur tilraunir með hvernig hægt er að nálgast vampíruna og sögur af henni á sagnfræðilegan hátt. Eitt af aðdráttaröflum þessarar bókar er svæðið sem hún fjallar um, nefnilega Afríka.
Lesefni
Luise White, Speaking with Vampires. Rumor and History in Colonial Africa (California, 2000). Lesinn verður fyrsti hluti bókarinnar (bls. 3-86).
Framsaga nemenda
Jonathan D. Spence, The Death of Woman Wang (New York, 1978).
Ítarefni
Carlo Ginzburg, Clues, Myths, and the Historical Method. Translated by John and Anne C. Tedeschi (Baltimore, 1989). Það eru margar greinar sem eru áhugaverðar í þessu riti Ginzburg en þekktust er ef til vill grein sem heitir: Clues: Roots of a Evidential Paradigm," bls. 96-125.
Spjallað við vampírur framhald
II. (Miðvikud. 12. mars)
Í þessum tíma verður farið ofan í annan hluta bókarinnar og kannað hvernig höfundur nær að glíma við einstök mál sem tengjast viðfangsefninu. Við munum aðeins hafa tíma til að ræða þessa fyrstu tvo hluta bókarinnar en nemendur eru einnig hvattir til að kynna sér þriðja hluta. Allt eru þetta áhugaverðar pælingar sem koma sagnfræðingum sem eru að hugsa um ný viðfangsefni og nýjar leiðir til góða.
Lesefni:
Luise White, Speaking with Vampires. Rumor and History in Colonial Africa (California, 2000). Lesinn verður annar hluti bókarinnar (bls. 89-147).
Framsaga nemenda
- Guido Ruggiero, Binding Passion. Tales of Magic, Marriage, and Power at the End of the Renaissance (New York, 1993).
Tíunda vika
Ást og réttarhöld
I. (Mánud. 17. mars)
Í þessari viku er stokkið inn í tuttugustu öldina og þráðurinn tekinn upp í beinu framhaldi af bók McLarens. Í þetta skiptið eru Bandaríkin umfjöllunarefnið og samskipti kynjanna og kynþáttanna. Hér er sjónunum beint að glæpi" tveggja elskenda sem máttu ekki eigast vegna litarháttar síns. Málið allt er afar athyglisvert út frá mörgum hliðum, meðal annars í sambandi við efnisflokka eins og vald og stétt. Síðan hjálpar mikið að bókin er læsileg og jafnvel spennandi.
Lesefni
Earl Lewis and Heidi Ardizzone, Love on Trial. An American Scandal in Black and White (New York, 2001). Lesa inngangskafla og kafla 1-8 (bls. 3-117).
Framsaga nemenda
Steven Ozment, Magdalena & Balthasar. An Intimate Portrait of Life in 16th-Century Europe Revealed in the Letters of a Nuremberg Husband and Wife (New Haven, 1989).
Steven Ozment, The Bürgermeister's Daughter. Scandal in a Sixteenth-Century German Town (New York, 1996).
Ítarefni
Steven Ozment, Three Behaim Boys. Growing Up in Early Modern Germany (New Haven, 1990).
Lisa Duggan, The Trials of Alice Mitchell: Sensationalism, Sexology and the Lesbian Subject in Turn-of-the-Century America." Signs 18 (Summer 1993), bls. 791-814.
Sex & Gender in Historical Perspective. Edited by Edward Muir and Guido Ruggerio. Translated by Margaret A. Gallucci with Mary M. Gallucci and Carole C. Gallucci (Baltimore, 1990).
Ást og réttarhöld framhald
II. (Miðvikud. 19. mars)
Umfjöllunin um bókina Love on Trial heldur áfram og við sjáum hvernig þjóðfélagið allt bregst við hneykslismálinu sem fyrir liggur. Athyglisvert er að lesa inn í þessa orðræðu ólíkra hópa, þar á meðal þeirra ríku og þeirra fátæku, hvítra og svarta, almennings og blaða, og svo framvegis. Einnig er athyglisvert að fylgjast með hvernig vinnubrögðum rétturinn beitir við málið og nemendur eru hvattir til að meta gildi orðræðunnar í réttarsalnum út frá þjóðfélagsstöðu þeirra sem í hlut eiga. Með tilraun til afbyggingar opnast möguleikar í allar áttir.
Lesefni
Earl Lewis and Heidi Ardizzone, Love on Trial. An American Scandal in Black and White (New York, 2001). Lesa kafla 8-15 og að auki niðurstöðukaflann og lokaorð (bls. 118-263).
Framsaga nemenda
Gene Bucker, Giovanni and Lusanna. Love and Marriage in Renaissance Florence (Berkeley, 1986).
Ítarefni
Thomas Kuehn, Reading Microhistory: The Example of Giovanni og Lusanna." Journal of Modern History 61 (1989), bls. 512-534.
Anthony Molho, [Review] Giovanni and Lusanna: Love and Marriage in Renaissance Florence, by Gene Brucker." Renaissance Quarterly 40 (1987), bls. 96-100.
Ellefta vika
Nemendaverkefni fyrirlestrar
I. (Mánud. 24. mars)
Hér höfum við lokið hinni eiginlegu yfirferð yfir lesefni vetrarins og við taka kynningar á sagnrýni nemanda og lokaverkefnum fyrir útgáfu á Kistunni. Það verður að fara nokkuð eftir fjölda nemenda í námskeiðinu hvernig þessum síðustu vikum verður varið. Lokaverkefni fyrir Kistuna verður að liggja fyrir um þetta leyti og þá væri mjög æskilegt að hvert verkefni verði kynnt og rætt sérstaklega. Bækurnar sem teknar verða fyrir á þessu stigi verða nokkuð margbreytilega og koma úr ýmsum áttum. Þær tengjast ekki endilega þeim þemum sem mest áhersla hefur verið lögð á í námskeiðinu.
Framsaga nemenda
Nina Rattner Gelbart, The Kings Midwife. A History and Mystery of Madame du Coudray (Berkeley, 1998).
Stella Tillyard, Aristocrats. Caroline, Emily, Louisa, and Sarah Lennox 1740-1832 (New York, 1994).
Nemendaverkefni fyrirlestrar
II. (Miðvikud. 26. mars)
Áfram með framsögur nemenda.
Framsaga nemenda
Burry Reay, Watching Hannah. Sexuality, Horror and Bodily De-Formation in Victorian England (Reaktion Books, 2002).
Alan Macfarlane, The Family Life of Ralph Josselin. A Seventeenth Century Clergyman (New York, Norton & Company, 1970).
Tólfta vika
Nemendaverkefni fyrirlestrar
I. (Mánud. 31. mars)
Áfram með framsögur nemenda.
Framsaga nemenda
William Sheridan Allen, The Nazi Seizure of Power. The Experience of a Single German Town 1922-1945. Revised edition (New York, [1964] 1984).
Christopher R. Browning, Ordinary Men. Reserve Police Battalion 101 and the Final Solution in Poland (New York, 1992).
Ítarefni
Carlo Ginzburg, Just One Witness." Probing the Limits of Representation: Nazism and the Final Solution (Cambridge, Mass., ).
Nemendaverkefni fyrirlestrar
II. (Miðvikud. 2. apríl)
Áfram verður haldið með framsögur nemenda.
Framsaga nemenda
Margaret L. King, The Death of the Child Valerio Marcello (Chicago, 1994).
Robert M. Kingdon, Adultery and Divorce in Calvin's Geneva (Cambridge, Mass., 1995).
Þrettánda vika
Útgáfuverkefni kynnt
I. (Mánud. 7. apríl)
Í þessari síðustu viku verða verkefni nemenda kynnt áður en þau birtast á vefriti Kistunnar. Hér fáum við tækifæri til að meta stöðu þekkingarinnar í lok námskeiðsins og hversu vel okkur hafi miðað í því.
Útgáfuverkefni kynnt framhald
II. (Miðvikud. 9. apríl)
Almenn umræða um niðurstöður námskeiðsins.
Athugasemd 1
Nemendum er ætlað að skila lokagerð ritgerðar fyrir vefritið Kistuna í þessum tíma. Þá verða ritstjóri úr hópi nemenda og kennari að vera búnir að lesa allt efnið yfir. Gera verður ráð fyrir því í áætlunum nemenda.
Athugasemd 2
Í lok síðasta tíma fá nemendur í hendur heimapróf sem þeim er ætlað að leysa í vikunni þar á eftir. Nánar verður tilkynnt nákvæmlega hvenær og hvar nemendum er ætlað að skila heimaprófinu.
o Leiðbeiningar í sambandi við sagnrýni
Í orðinu sagnrýni felst sú hugsun sem þessu verkefni er ætlað að fanga. Nemendum er ætlað að rýna í efni einnar eða fleiri bóka þannig að lögð sé áhersla á þrjá afmarkaða þætti:
a. Að efni bókarinnar og röksemdafærsla sé rakin í stórum dráttum.
b. Að gerð sé grein fyrir aðferðum og heimildum sem beitt er í rannsókninni og þær gagnrýndar.
c. Loks, að efni bókarinnar sé tengt við almenna umræðu innan fræðanna.
Þegar þessum skilyrðum er fullnægt hefur nemandinn fullbúið sagnrýni í höndunum sem þá er tilbúið til varnar og yfirlestrar af samnemendum hans og kennara.
Hugmyndin er að sagnrýnið verði 10 blaðsíður (með eðlilegu línubili og notkun hverrar blaðsíðu) og verði skilað í næstu kennslustund fyrir framsöguna til kennara (í tveimur eintökum) og að þremur eintökum verði komið fyrir á þriðju hæð í Landsbókasafni í sérstöku hólfi (á ábyrgð nemanda). Frávik frá þessum skilyrðum dragast frá einkunn nemenda.
o Leiðbeiningar vegna framsögu nemenda
1. Megintilgangur þessa verkefnis er fyrst og fremst að þjálfa nemendur í að taka saman afmarkað efni og koma því frá sér á skiljanlegu máli.
2. Framlag hvers nemenda er hugsað sem innlegg í umræður dagsins. Öllum nemendum er ætlað að undirbúa sig fyrir tímann og lesa sama efni og framsögumaður kemur til með að fjalla um, það er að kynna sér efni þeirra bóka sem eru til umfjöllunar með því að lesa sagnrýni framsögumanns. Það er hægt að nálgast á þriðju hæð Landsbókasafn í sérstöku hólfi sem merkt verður námskeiðinu. Umræðan sem á eftir fer er þýðingarmesti hluti námsins og þar má enginn skorast undan þátttöku.
3. Framsögumaður fær heila kennslustund (ca. 40 mínútur) til að kynna efni sitt. Það fer þannig fram að efni bókanna verður kynnt með almennum orðum (yfirliti) og framsögumaður dregur síðan fram þau efni sem hann eða hún telur að séu álitleg til frekari umfjöllunar. Framsögumaður reynir þannig að virkja aðra nemendur og leiða umræðuna að almennum atriðum sem tengjast viðfangsefninu með því að kasta fram spurningum sem við koma efninu. Þessi þáttur mun reyna talsvert á nemendur og krefst góðs undirbúnings.
4. Þeir sem sitja út í bekknum og hlýða á mál fyrirlesara er ætlað að taka þátt í dagskrá tímans með því að spyrja spurninga um efnið sem tengist framsögunni. Eftir því verður gengið að allir taki þátt í þessu og kennari mun sömuleiðis taka þátt í umræðunni og leitast við að draga fram gagnrýnin sjónarmið.
5. Þessi háttur á framsögunni kallar á mjög mikinn undirbúning allra; framsögumanns, annarra nemenda sem sitja út í bekknum og kennara. Það er mjög mikilvægt að nemendur búi sig vel undir tímana þar sem efnið er á vissan hátt mjög sundurleitt og það mun reyna á hugmyndaflug og hugsun hvers og eins. Þetta er því tilraun til að skapa akademískt andrúmsloft í kennslustofunni með innihaldsríkri samdrykkju. Ekki er hugmyndin sú að koma nemendur í erfiða aðstöðu með þessari tilhögun heldur aðeins að bjóða upp á skemmtilega umræðu um efni námskeiðsins. Það er mikilvægt fyrir nemendur að hugsa um þau efni sem tekið er á í bókunum sem eru til umfjöllunar á skipulegan hátt; draga fram það sem áður hefur verið sagt um efnið og helstu rök þeirra sem leitt hafa umræðuna. Mikilvægt er að fólk læri að taka afstöðu til viðfangsefnis sem byggt er á rökum. Hér er því mælt með rökræðuforminu í kennslustundinni sem kallar á að nemendur taki afstöðu með eða á móti því sem höfundur bókanna setur fram. Það verður hins vegar ekki gert nema með rökum og því er mikilvægt fyrir nemendur að undirbúa sig vel fyrir rökræðurnar.
o Leiðbeiningar vegna lokaverkefnis nemenda, ítardómar
1. Lokaverkefnið felst í þátttöku nemenda í bók sem nefnist: Kviksögur, hneykslismál og réttarhöld: Ellefu ítardómar. Það byggist upp á tvennan hátt: Annars vegar á samvinnu um það bil tveggja eða þriggja nemenda sem er ætlað að vinna upp úr sagnrýnum sínum ítardóm (ritgerð sem stundum er nefnd á ensku review essay) sem fjallar um tiltekin efni sem ákvörðuð verða í samráði við kennara (sjá tillögur aftast um þær bækur sem paraðar eru saman og þau efni sem koma til greina í þessu sambandi). Í öðru lagi er nemendum ætlað að vinna ítardóm sinn þannig að hann sé hæfur til birtingar í bók sem verður gefin út á vefritinu Kistunni (www.kistan.is). Hugmyndin er sú að nokkrir nemendur sem hafa unnið sagnrýni um svipað efni taki sig saman og vinni upp úr verkefnum sínum viðameiri ritgerð, eða ítardóm. Honum er ætlað að fjalla um viðfangsefni bókanna með því að finna sameiginlegan snertiflöt þeirra og tengja hann síðan við almenna fræðiumræðu í sagnfræði. Þannig er gert ráð fyrir að leitað verði fanga víðar og reynt að setja efni bókanna í samhengi viðfangsefnis námskeiðsins. Eins og áður sagði þá er gert ráð fyrir að nemendur vinni ítardóma sem eru í svipuðum anda og hinir svo nefndu review essays sem þekktir eru í hinum enskumælandi fræðaheimi. Oft eru þessar greinar mjög upplýsandi og gagnrýnar og gert er ráð fyrir að nemendur leitist við að feta þá slóð. Sem dæmi má nefna að menningatímaritið Skírnir hefur sérstakan lið í tímaritinu sem nefnist Greinar um bækur og er í þessum anda. (Sjá til dæmis grein Róberts Haraldssonar heimspekings sem nefnist: Vald ástarinnar í undarlegum og ógnvekjandi heimi." Skírnir 168 (haust 1994), bls. 492-519 og einnig grein Guðmundar Hálfdanarsonar, Verði ljós! Af baráttu upplýsingar við myrkramenn og ljósbatara." Skírnir 166 (vor 1992), bls. 194-210). Hér er með öðrum orðum gert ráð fyrir að þeir sem vinni saman leggi sagnrýni sitt í pottinn og úr þeim verkum verði soðin saman ný umfjöllun sem miðar að því að tengja bækurnar saman og draga fram einkenni þeirra; kosti og galla. Það verði gert með því að fjalla um þær í ljósi hugtaka eða hugmynda sem eru meira almenns eðlis.
2. Einum til tveimur nemendum verður falið að ritstýra bókinni í samráði við kennara (eða með aðstoð kennara) og er nauðsynlegt að nemendur fylgi tillögum þeirra og leiðbeiningum í sambandi við vinnslu efnisins. Þessi tilhögun verður rædd síðar.
3. Nemendur eru hvattir til að miða umfjöllun sína við möguleika sem stafræn útgáfa býður upp á. Þannig er hægt að nota myndefni, hljóð eða annað sem skýrt getur umfjöllunarefnið. Mikilvægt er einnig að vinna greinarnar með tilliti til þess að þær verða birtar á opinberum vettvangi. Nemendur verða að vera tilbúnir til að leggja nokkra vinnu á sig ef um birtingu er að ræða, en það er alls ekki sjálfgefið að slík verk verði birt. Í lok námskeiðsins verður tekin ákvörðun um þau verkefni sem birt verða í bókinni og er það gert í samráði við ritstjóra Kistunnar. Bókin mun síðan fá sérstakt svæði í Kistunni þar sem hún birtist sem heild.
4. Reiknað er með að öllu efni sem skilað sé til kennara sé í tvíriti. Það sama gildir um ítardómana og gert er ráð fyrir að efnið verði tilbúið í lok síðustu kennslustundar og það verði afhent að auki á stafrænu formi.
4. Lögð er áhersla á að skilafrestur sé haldinn að öðrum kosti dregst frá einkunn nemenda.
o Leiðbeiningar í sambandi við heimapróf
Nemendur munu fá spurningu eða spurningar til að leysa úr og þeim er ætlað að gera það á einum degi (á ca. sex klukkustundum) en hafa til þess eina viku (rúmlega). Þeim er því í sjálfsvald sett hvenær prófið er leyst af hendi og við úrlausnina mega þau (og eiga að) nota öll gögn sem rædd hafa verið í námskeiðinu. Prófinu skal skila vélrituðu og í tvíriti á skrifstofu heimspekideildar í Nýja Garði í sérstakt hólf sem merkt er nafni kennara. Mikilvægt er að nemendur haldi skilafrestinum og reiknað er með að einkunum verði skilað viku eftir að heimaprófið er í höfn.
Verkefninu verður dreift í lok námskeiðsins og allir fá jafnan tíma til að svara spurningunum.
o Bækurnar sem lenda saman í ítardómunum og tillögur að efnisflokkum
1. Konur og réttarhöld
a. Edward Berenson, The Trial of Madame Caillaux (California, 1992).
b. Idanna Pucci, The Trials of Maria Barbella. The True Story of a 19th-Century Crime of Passion (New York, 1997).
c. Amy Gilman Srebnick, The Mysterious Death of Mary Rogers. Sex and Culture in Nineteenth-Century New York (New York, 1995).
2. Einstaklingar í frönsku samfélagi
a. Emmanuel Le Roy Ladurie, The Beggar and the Professor. A Sixteenth-Century Family Saga. Translated by Arthur Goldhammer (Chicago, 1997).
b. Emmanuel Le Roy Ladurie, Montaillou. The Promised Land of Error. Translated by Barbara Bray (New York, 1979).
3. Kynlíf og kynhlutverk
a. Judith C. Brown, Immodest Acts. The Life of a Lesbian Nun in Renaissance Italy (New York, 1986).
b. Gary Kates, Monsieur dEon Is a Woman. A Tale of Political Intrigue and Sexual Masquerade (Baltimore, 1995).
4. Tilraun með aðferðir
a. Natalie Zemon Davis, Fiction in the Archives. Pardon Tales and Their Tellers in Sixteenth-Century France (Stanford, 1987).
b. Florike Egmond and Peter Mason, The Mammoth and the Mouse. Microhistory and Morphology (Baltimore, 1997).
5. Sambönd
a. Steven Ozment, Flesh and Spirit. Private Life in Early Modern Germany (New York, 1999).
b. Steven Ozment, Magdalena & Balthasar. An Intimate Portrait of Life in 16th-Century Europe Revealed in the Letters of a Nuremberg Husband and Wife (New Haven, 1989).
c. Steven Ozment, The Bürgermeister's Daughter. Scandal in a Sixteenth-Century German Town (New York, 1996).
d. Steven Ozment, Three Behaim Boys. Growing Up in Early Modern Germany (New Haven, 1990).
6. Ástir og ástríða
a. Guido Ruggiero, Binding Passion. Tales of Magic, Marriage, and Power at the End of the Renaissance (New York, 1993).
b. Gene Bucker, Giovanni and Lusanna. Love and Marriage in Renaissance Florence (Berkeley, 1986).
c. Robert M. Kingdon, Adultery and Divorce in Calvin's Geneva (Cambridge, Mass, 1995).
7. Fólk í nærmynd
a. Stella Tillyard, Aristocrats. Caroline, Emily, Louisa, and Sarah Lennox 1740-1832 (New York, 1994).
b. Burry Reay, Watching Hannah. Sexuality, Horror and Bodily De-Formation in Victorian England (Reaktion Books, 2002).
c. Alan Macfarlane, The Family Life of Ralph Josselin. A Seventeenth Century Clergyman (New York, 1970).
8. Minni og vald
a. William Sheridan Allen, The Nazi Seizure of Power. The Experience of a Singule German Town 1922-1945. Revised edition (New York, [1964] 1984).
b. Christopher R. Browning, Ordinary Men. Reserve Police Battalion 101 and the Final Solution in Poland (New York, 1992).
9. Leit að týndri manneskju
a. Eunice Lipton, Alias Olympia. A Womans Search for Manets Notorious Model and Her Own Desire (New York, 1992).
b. Nina Rattner Gelbart, The Kings Midwife. A History and Mystery of Madame du Coudray (Berkeley, 1998).
10. Níð og ofbeldi
a. Harold J. Cook, The Trials of An Ordinary Doctor: Joannes Croenevelt
Seventeenth-Century London (Baltimore, 1994).
b. Larry Wolff, Child Abuse in Freud´s Vienna. Postcards from the End of the World (New York, 1988).
11. Dauðinn og sorgin
a. Jonathan D. Spence, The Death of Woman Wang (New York, 1978).
b. Margaret L. King, The Death of the Child Valerio Marcello (Chicago, 1994).